a c v x y z อะไรหว่า? (SR)

เคสนี้เป็นเคสผู้ป่วยชายไทยวัยแก่นิดๆหน้าตาไม่ค่อยหล่อเท่าไหร่มารับการผ่าตัดไส้เลื่อน โดยเข้ารับการผ่าตัดที่ห้อง OR 403 ในวันจันทร์ที่ 11 สิงหาคม 2551

โดยขณะที่ศัลยแพทย์กำลังทำการผ่าตัดอยู่นั้นก็พบว่า CVP ของผู้ป่วยต่ำ โดยจากจออยู่ที่ประมาณหก จึงได้มีการให้สารน้ำชดเชยกันไปอย่างเหมาะสม ตอนนั้นเองที่อาจารย์ก็ได้เอ่ยถามขึ้นมาถึงกราฟกราฟหนึ่งบนหน้าจอมอนิเตอร์ที่อยู่คู่กับค่า CVP เป็นกราฟหยักๆเหมือนลูกคลื่นว่ามีใครอ่านเป็นไหม นักเรียนทุกคนก็เงียบ แล้วหันมามองหน้ากัน

ทุกคนรู้ดีว่ามันคือคลื่นดังกล่าวก็คือ Jugular venous pulse แต่ไม่มีใครจำชื่อ wave แต่ละ wave ได้ และไม่รู้ว่า wave แต่ละ wave หมายถึงอะไร อาจารย์จึงเอาไม้บรรทัดมาทาบลงบนหน้าจอมอนิเตอร์ แสดงให้เห็นถึงความสัมพันระหว่าง Jugular venous pulse กับ ECG ซ้ำยังบอกว่านี่ไม่ใช่สิ่งที่ต้องรู้ แต่เป็นสิ่งที่น่ารู้ ทำให้ผมคิดว่า จริงด้วย ถ้าหากว่าเรารู้ว่า wave แต่ละ wave เกิดจากอะไร ก็จะรู้ว่าเวลาที่ wave แต่ละ wave ผิดปกตินั้นเกิดจากส่วนไหนเป็นสาเหตุ

ด้วยความอยากรู้ดังกล่าวจึงวิ่งต๊อกๆๆ ออกไปกับเพื่อนอีกคนสองคนไปที่ห้องกาแฟเพื่อหาข้อมูลทางอินเตอร์เน็ตทันที โดยประเด็นหลักที่อยากจะรู้ก็คือ ชื่อของ wave แต่ละ wave การเกิด wave นั้นๆว่าเกิดจากอะไรจากขั้นตอนไหนของการเต้นของหัวใจ รวมถึงการบีบตัวของหัวใจโดยคร่าวๆ

ซึ่งเมื่อค้นหาในอินเตอร์เน็ตแล้ว ก็พบว่ามีเขียนเรื่องดังกล่าวไว้มากมาย จึงเลือกไปที่เว็บไซต์เจ้าเก่าอย่าง Accessmedicine โดยได้เขียนไว้ในหนังสือ Harrison ของวอร์ดอายุรกรรมนั่นเอง โดยจากการที่อ่านรวมๆแล้วจึงสรุปได้ดังนี้

a wave ตรงกับช่วงที่หัวใจห้อง Right atrium บีบตัว

c wave ตรงกับช่วงที่หัวใจห้อง Right ventricle บีบตัว แล้วดันลิ้น tricuspid ให้โป่งออกมาข้างบน

v wave ตรงกับการที่เลือดไหลไปเติมที่ Right atrium จนเต็มแล้วยังคงไหลมาไม่หยุด

x descent wave ตรงกับช่วงที่ Right atrium ขยายตัว

y descent wave ตรงกับช่วงที่ลิ้น tricuspid เปิดออก

z descent wave เกิดตามหลังการบีบตัวของ Right atrium

โดยจากทั้งหมดแล้วสรุปได้(รอบสอง) ดังนี้

ผมเคยอ่านเรื่องการทำงานของหัวใจมาบ้าง จึงทราบว่าการที่เลือดไหลจาก atrium ไป ventricle ในช่วง diastolic phase นั้น ส่วนใหญ่จะเกิดจากการที่เลือดไหลกลับเข้าหัวใจตลอดเวลา ส่วนน้อยเกิดจากการที่หัวใจห้องบนขวาบีบตัว

โดยใน diastolic phase ช่วงแรกนั้นจะมีการคลายตัวของกล้ามเนื้อหัวใจ Right atrium ทำให้เป็นการลดแรงดันในห้องหัวใจดังกล่าว ทำให้เลือดจากเส้นเลือดดำไหลเข้า Right atrium ได้ง่ายขึ้น(จะเห็นเป็น – x wave) และจาก venous return ที่ไหลกลับมาเติมใน Right atrium นั้นจะทำให้แรงดันใน Right atrium เพิ่มมากขึ้น และแม้ว่าจะเต็มแล้วแต่ venous return ก็จะยังมีมาเรื่อยๆส่งผลให้ความดันใน Right atrium เพิ่มมากขึ้นไปอีก(และจากเลือดที่ท้นกลับไปทางเส้นเลือดดำ ทำให้เห็นเป็น – v wave) จนกระทั่งจุดๆหนึ่งที่แรงดันใน Right atrium มากกว่าใน Right ventricle จะทำให้ลิ้น tricuspid เปิดออก เลือดที่อยู่ใน Right atrium จึงไหลไป Right ventricle นอกจากเลือดที่อยู่ใน Right atrium เดิมแล้ว venous return ใหม่ที่ไหลเข้ามาก็จะไหลผ่านลงไปที่ Right ventricle โดยตรงเลย(ด้วยแรงดันที่ลดลงทำให้เลือดไหลได้สะดวกขึ้น ในช่วงนี้จะเห็นเป็น – y wave) จนกระทั่งในช่วงท้ายของ diastolic phase หัวใจส่วน Right atrium จึงค่อยบีบตัวเพื่อไล่เลือดที่ยังเหลืออยู่ใน Right atrium ให้ลงมาที่ Right ventricle (ซึ่งจากการที่ระหว่าง vein และ Right atrium ไม่มีลิ้นกั้น ทำให้ความดันที่เพิ่มขึ้นส่งผลให้เลือดไหลย้อนกลับไปทางเส้นเลือดดำด้วย ทำให้เห็นเป็น – a wave) จากนั้นลิ้น tricuspid จึงปิดแล้วเข้าสู่ systolic phase ต่อไป ซึ่งในช่วง systolic phase นี้เป็นช่วงที่ลิ้น tricuspid ปิด และ ventricle บีบตัว ทำให้ความดันในหัวใจห้อง ventricle เพิ่มมากขึ้นจนดันลิ้น tricuspid ให้โป่งออกไปทาง atrium ทำให้เป็นเหมือนการไปเพิ่มความดันในห้อง Right atrium กลาย (ทำให้มีการเห็นเป็น – c wave)

ซึ่งหากเปรียบเทียบกราฟดังกล่าวกับ ECG แล้วก็จะได้ว่า

ดังภาพ (ดูที่ Normal)

ทีนี้ก็หวังว่าผู้อ่านทุกท่านคงจะเข้าใจในเรื่องนี้มากขึ้นไม่มากก็น้อย คราวหน้าเวลาใครถามจะได้ตอบไปอย่างเท่ๆได้ครับ ^_^

~ โดย chirugeon บน วันเสาร์ ที่ 16 สิงหาคม 2008.

มีการตอบกลับหนึ่งครั้ง to “a c v x y z อะไรหว่า? (SR)”

  1. อ่านแล้ว แบบว่า งูน้อยๆสองตัวมาเจอกันเลย หุหุ

    วันหลัง หา จุล เบื่องต้นมาให้อ่านบ้างดิ๊

    จะขอบพระคุณอย่างยิ่งเลยนะจ๊ะ…^^

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: